خداوند متعال برای تنویر و تبیین هدایت و رسیدن به قلههای سعادت، علاوه بر دستورات و کتابهای آسمانی، الگوهای عملی از جمله انبیا و اولیا و در رأس همه آنها پیامبر اکرم«ص» را معرفی فرموده است تا مردم با اقتدا به رفتار آنان راه حقیقت و راستی را بهدرستی تشخیص دهند.
قرآن کریم در مورد اقتدا به پیامبر اکرم(ص) فرمود: « لَّقَد کَانَ لَکُم فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسوَهٌ حَسَنَهٌ »(۱): رسول خدا برای شما الگوی نیکویی است.»
بعد از پیامبر اکرم(ص) اسوههای امت، امامان معصوم«ع» و اهل بیت آن حضرت هستند و یکی از این اسوهها، سرور شهیدان، حسینبن علی(ع) است.
خود آن بزرگوار در نامهای به سلیمانبن صرد خزاعی و مسیب و… نوشت: «فلکم فی اسوه؛ (۲) رفتار من برای شما الگوست.»
از این جهت لازم است شیعیان با اوصاف و ویژگیهای آن بزرگوار آشنا شوند و خود را با ایشان همرنگ کنند. آنچه در پیشرو دارید، اشارهای به برخی ویژگیها و اوصاف حسینبن علی(ع)است.
خدامحوری وخلوص
در پیشگاه الهی تنها اعمال خالصانه ارزش دارند، به همین جهت تمام اعمال در قرآن کریم به نوعی مقیّد به اخلاص و قصد قربتاند. قرآن درباره جهاد میفرماید: «الَّذِینَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَهً عِنْدَ اللَّه…»(۳) «کسانی که در راه خداوند جهاد کردند، بالاترین درجات را دارند…» و درباره شهادت میخوانیم « وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْیَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ »؛ (۴) «کسانی را که در راه خدا کشته شدند مرده نپندارد که نزد پروردگار خویش روزیخوارند.» درباره انفاق میخوانیم: «الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلانِیَهً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلا هُمْ یَحْزَنُونَ »(۵) «کسانی که اموال خود را در بامدادان و شامگاهان و پنهان و آشکار انفاق میکنند، نزد پروردگار خویش پاداش دارند، از چیزی نمیهراسند و محزون نمیشوند.»
قرآن کسانی را به عنوان اسوه مطرح کرده که کارشان بر محور رضای خداوند بوده است، از جمله:
۱. از زبان حضرت ابراهیم«ع» میخوانیم: «بگو: نماز و تمام عبادات من، و زندگی و مرگ من، همه برای خداوند، پروردگار جهانیان است. همتایی برای او نیست و به همین مامور شدهام و من نخستین مسلمانم.»(۶)
۲٫ درباره امیرمؤمنان«ع» در قرآن میخوانیم: «ومنالناس من یشری نفسه ابتغاء مرضاه الله والله رؤوف بالعباد»؛ «و از میان مردم کسانی هستند که جان خود را به خاطر خشنودی خدا میفروشند و خداوند نسبت به بندگان مهربان است.» (۷)
۳٫ قرآن درباره اهل بیت«ع» میفرماید: «وَیُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْکِینًا وَیَتِیمًا وَأَسِیرًا إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُورًا»(۸): غذا[ی خود] را با اینکه به آن علاقه دارند، به «مسکین» و «یتیم» و «اسیر» میدهند [و میگویند:] ما شما را به خاطر خدا اطعام میکنیم و هیچ پاداش و سپاسی از شما نمیخواهیم.»
بنابراین اعمالی در پیشگاه الهی ارزش دارند که همراه با اخلاص و رضایت الهی باشند و افرادی در نزد او منزلت دارند که در مسیر رضایت حق قدم بردارند.
خلوص در روایات
۱٫همه کار برای خدا:
علی«ع» فرمود: «خوشا به حال کسی که عمل و علم و دوستی و دشمنی و