اگر چه تاریخ کشته شدن بیش از یک میلیون الجزایری را هزینهای میخواند که کشور الجزایر را به استقلال رساند وبه استعمار ۱۵۰ ساله فرانسه بر این سرزمین پایان داد، اما بهزعم بسیاری آنچه در نهایت پیروزی الجزایر را رقم زد، چادر و پوشش زنان این کشور بود که نقطه کانونی مبارزه و محور مقاومت و انگیزه استمرار مبارزه با بیگانگان بود.
فرانتس فانون متفکر، فیلسوف سیاسی، نویسنده فرانسوی و خالق کتاب مشهور «دوزخیان روی زمین» بر این باور بود که استعمارگران پس از ورود به هر منطقه در جهان، در گام نخست به شناسایی محور و مرکز قدرت آن منطقه و درهم شکستن آن برمیآیند تا بتوانند بقای خود را بر آن سرزمین تضمین کنند. استعمارگران فرانسوی پس از سلطه نظامی بر الجزایر دریافتند محور و مرکز قدرت الجزایریها حجاب زنان آنان است و بر آن شدند اراده زنان الجزایری را در حفظ حجاب درهم شکنند.
فانون که خود یک فرانسوی آفریقاییتبار و مخالف آپارتاید و از شخصیتهای ضداستعماری بود، روانشناس نیز بود و از بُعد روانشناسی به مسئله چادر و پوشش کامل زن الجزایری که به نماد ملیت و هویت او نیز تبدیل شده بود نگریست و تلاش فرانسویها را در شکستن هویت و ملیت زنان بهعنوان مرکز و محور مقاومت تحلیل میکرد.
فانون نبرد زنان الجزایری همراه با حجاب و پاسداری آنان از هویت و ملیت خود با اشغالگران در برابر همه سلاحها و ادوات برتر فرانسویها را اینگونه به زیبایی از بُعد روانشناختی به قلم میآورد:
«…کشف حجاب یعنی آشکار کردن زیباییها، یعنی عریان کردن نهفتهها و اسرار، یعنی شکست مقاومت زن؛ یعنی زن را برای آتیه دراختیار خویش گرفتن و برعکس، پوشیدن چهره یعنی مخفی کردن یک راز و به وجود آوردن یک دنیا اسرار و نهفتهها. اروپاییها ارتباط خود با زن الجزایری را مبهم و بسیار گیجکننده مییافتند. آنها میل داشتند این زن را دراختیار خویش بگیرند و احیاناً او را به منزله یک شیء در تصرف خویش درآورند. زنی که بیرون و دیگران را میبیند، ولی خود دیده نمیشود، به استعمارگر، محرومیتی را تحمیل میکند، زیرا این دیدن یکطرفه است و تقابل وجود ندارد. زن دیده و تسلیم نمیشود و خود را عرضه نمیکند.»(۱)
در الجزایر حجاب و پوشش برتر چادر به نماد مبارزه تبدیل شد تا جایی که حتی زنانی که اعتقادی به حجاب نداشتند و مذهبی هم به شمار نمیرفتند، به دلیل تبدیل پوشش برتر به نماد مقاومت و مبارزه در برابر اشغالگران بیگانه، برای دفاع از هویت ملی و استقلال سیاسی کشورشان به جنبش حجاب برتر چادر پیوستند و در کنار زنان محجبه مبارزه فرهنگی خود را بر ضد استعمار فرانسه آغاز کردند.
فرانسویها بهمرور زمان بهخوبی دریافتند در سرزمینی که نتوانند محور و مرکز مقاومت یک کشور را نابود کنند، جایی برای آنان نیست و سرانجام حجاب برتر در کنار خون شهیدان، فرانسه را به زانو درآورد و انقلاب الجزایر به پیروزی رسید.
پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ در ایران محصول عوامل گوناگونی بود. اگر گفته شود که نقش زنان محجبه در کنار مجاهدت شهیدان، عاملی مرکزی و محوری در پیروزی انقلاب بود، مبالغه نکردهایم.
امام خمینی چند ماه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۶ اردیبهشت ۱۳۵۸ در جمع گروهی از بانوان مشهدی، بیحجابی را عامل ضد رشد جامعه و برخلاف مصلحت کشور تحلیل کردند و زنان محجبه و زنان چادری را عناصری فعال و برپا دارندگان اصلی انقلاب خواندند و فرمودند:
«اساس بر اصلاحات نبود، اساس این بود که نگذارند یک مملکتی رشد بکند و لهذا در آن میفهمیم که آن کشف حجابی که رضاخان به تبع ترکیه و به تبع غرب و به خاطر مأموریتی که داشت، انجام داد، برخلاف مصلحت مملکت ما بود و ما دیدیم که عضو فعالی که کار از او میآید، آن که در این نهضت خدمت کرد شماها بودید. شماها بودید که با همین وضعی که الان اینجا حضور دارید، با همین وضع به خیابانها ریختید و به نهضت ما کمک کردید، آنهایی که تربیت شده آنها بودند اگر هم دخالت کردند، باز یک قشریشان بود که نزدیک بودند به آنطوری که شماها هستید. آنهایی که تربیتشان آنطور بود، آنها کاری به این مسائل نداشتند.(۲)
در مهرماه ۱۳۵۸ امام خمینی در مصاحبه با اوریانا فالانچی خبرنگار مشهور فرانسوی_ایتالیایی که از شهرتی جهانی برخوردار بود، در پاسخ به پرسش او که پرسید:
«…به من بگویید چرا زنان را مجبور میکنید که خود را مخفی کنند در زیر پوشش که پوشیدن مشکل و بیهوده است؟»(۳)
با قاطعیت فرمودند: «زنانی که انقلاب کردهاند زنانی هستند که پوشش اسلامی داشتهاند یا دارند، نه زنان شیکپوش بزک کرده مثل شما! اینور و آنور میروند بدون پوشش و یک دوجین مرد را به دنبال خود میکشند. عروسکانی که بزک میکنند و به خیابانها میآیند و سر و سینه و مو و فرم بدن خود را نشان میدهند، بر ضد شاه قیام نکردند، هیچ کار مفیدی انجام ندادند، نمیدانند خود را چگونه مفید قرار دهند، نه به صورت اجتماعی، نه به صورت سیاسی و نه حتی به صورت حرفهای و تخصصی و این بدین دلیل است که خود را به نمایش میگذارند برای مردان و حواسپرتی میآورد و آزارشان میدهد. همچنین باعث حواسپرتی سایر زنان و آزار و حسرت آنان میشود.»(۴)
نگاهی به وصیتنامه شهدای انقلاب اسلامی و توصیه حجاب به خواهران بهخوبی بیانگر جایگاه این حکم شرعی و عقلی بهعنوان یک عنصر قدرت در عرصه جهاد و تداوم مبارزه و مقاومت است تا آنجا که در بسیاری از این وصیتنامهها شهدا «حجاب» را برتر از خون «شهدا» توصیف کردهاند.
با نگاهی به جامعه جبهه مقاومت در جهان اسلام از جمله حزبالله لبنان، انصارالله یمن، حشدالشعبی عراق، حماس و جهاد اسلامی در فلسطین و سایر گروههای کوچک مقاومت در سرزمینهای اسلامی بهخوبی میتوان به رابطه عمیق و ژرف حفظ حجاب بانوان این جبهه با مسئله مقاومت پی برد و از آن به یک عنصر مهم قدرت آنان یاد کرد.
هدف قرار دادن حجاب زنان ایرانی در فتنه ۱۴۰۱ به نام زن، زندگی و آزادی و حمایت همهجانبه جهان سلطه و گروههای مخالف و معاند نظام مقدس جمهوری اسلامی گویای این واقعیت است که دشمن پس از ناکامی در همه توطئهها، از کودتاها و ترورها گرفته تا جنگ تحمیلی و محاصره اقتصادی و برپایی فتنههایی در سال ۷۸ و ۸۸ و ۹۶ و ۹۸ به نقطهای رسید که باید مرکز قدرت و محور مقاومت انقلاب اسلامی را نشانه بگیرد و اگرچه فتنه ۱۴۰۱ از نظر ساختاری و سازمانی با شکست روبهرو شد، اما اهتمام و سرمایهگذاری دشمن در تداوم تبدیل حجاب به بیحجابی از آن سال تا امروز نشان از این دارد که با وجود حجاب و عفاف در سرزمین ایران هرگز نمیتواند به اهداف سلطهگرانه خود دست یابد.
رهبر معظم انقلاب در برخورد با این نقشه شوم دشمن که استقلال سیاسی و اجتماعی ایران زمین را نیز نشانه رفته است در اوایل سال ۱۴۰۳ صراحتاً موضع خود را درباره مسئله پوشش و حجاب اینگونه بیان کردند:
«…مسئله حجاب تبدیل شده به یک چالش و بر کشور ما تحمیل شده، این را تحمیل کردند. کسانی نشستند نقشه کشیدند، برنامهریزی کردند که حجاب بشود یک مسئله در کشور ما، در حالی که چنین مسئلهای در کشور وجود نداشت… بنده نظر قاطع خود را در این مورد عرض میکنم. از لحاظ شرعی، حجاب یک حکم مسلّم شرعی است. این چیزی است که از آن صرفنظر نمیشود کرد. مردم ما مسلمانند، مقیدند، متعبدند. بانوان ما متعبدند. باید رعایت کنند این را. حکم شرع است. یک نگاه، نگاه قانونی است، قانون واجبالاطاعه است و در این زمینه حکم قانونی وجود دارد. رعایت حکم قانون برای همه واجب است، چه کسانی که به شرع معتقدند، چه حتی آن کسانی که به شرع هم معتقد نیستند. قانون را بایستی رعایت کنند.(۵)
امروز دشمن تمام توان خود را بر مسئله حجاب متمرکز کرده است و بهخوبی میداند اگر از سنگر قدرتمند حجاب عبور کند دستیابی به سنگرهای دیگر سهل و آسان است.
امروز نظام سلطه با همه توان خود به کمک اپوزیسیون خارجی و داخلی و نیروهای نفوذی در بدنه برخی مراکز فرهنگی آمده است و در این میان برخی معممین واداده و عناصر انقلابی خسته شده و از نفس افتاده، دانسته و ندانسته در این مسئله به شیپورچی دشمن تبدیل شدهاند و به دنبال تئوریزه کردن بیحجابی و بدحجابی برآمدهاند، غافل از اینکه دشمن پس از فتح سنگر حجاب، به آنان نیز رحم نخواهد کرد.
امروز شکستن خاکریز قدرت حجاب و عفاف به مثابه افتادن همه دژهای اسلام و انقلاب در حلقه محاصره دشمنی است که به چیزی کمتر از نابودی همه شعائر دینی و ملی و تجزیه ایران زمین راضی نمیشوند.
امروز صدای شهدای جنگ دوازده روزه همانند شهدای جنگ هشت ساله به گوش میرسد که «خواهرم حجاب تو برتر از خون من است».
امروز حجاب سپر دفاعی مردم ایران در برابر همه سلاحهای دشمن است. خاکریز مقدم دفاع از تمامیت ارضی و هر چادر شلیک موشکی است به سوی قرارگاه دشمن و بار اصلی انقلاب در این مقطع حساس بر دوش زنان زینبی است، همان زنانی که با حجاب کاملشان اسلام و انقلاب و تمامیت ارضی ایران عزیز را فریاد میزنند و این یک شعار نیست، واقعیت و حقیقت است، تجربه تاریخی است که حجاب قدرت است.
بار الها! به قداست چادر حضرت زهرا«س» و به پاکی و نجابت چادر همه مادران شهید و حجاب همه بانوان و دختران این سرزمین، همچنان نگهبان پرچم عفاف و حجاب در کشور امام زمان(عج) باش و ما را فرمانبر فرامین امامین انقلاب و وصایای شهیدان قرار ده!
پینوشتها:
۱٫ الجزایر و مسئله حجاب، فراتنس فانون، ترجمه تابنده، ص ۱۵٫
۲٫صحیفه نور، ج. ۶، ص. ۱۸۲٫
۳٫ طلیعه انقلاب اسلامی، ص ۳۶۲ـ۳۶۱، مصاحبه با اوریانا فلانچی، ۲ مهر ۱۳۵۸٫
۴٫ همان مدرک.
۵٫ بیانات رهبر معظم انقلاب در تاریخ ۱۵ فروردین ۱۴۰۳٫