در قاموس وحی و اندیشه ناب شیعی، خونی که در راه اقامه دین خدا و برای تحقق اراده الهی بر زمین ریخته شود، از جایگاهی بس والا برخوردار است؛ چنانکه در روایات از آن به «ثارالله» یاد شده است. این خون، نه تنها به خودی خود مقدس است، بلکه به سبب هدفی که برای آن ریخته شده، هرگز نمیخوابد و تا وقتی که آن هدف محقق نشود، در رگهای تاریخ میجوشد و فریاد میزند. خون سیدالشهداء، امام حسینبنعلی(ع)، دقیقاً از همین جنس است؛ خونی که در مسیر اصلاح امت و احیای ارزشهای نبوی ریخته شد و مسیر عزت و رستگاری برای جهانیان به ارمغان آورد.
اما پرسش اساسی این است که انتقام این خون عظیم، چگونه رقم میخورد؟ آیا صرفا به معنای کشتن قاتلان کربلاست؟ یا حقیقتی فراتر از آن را شامل میشود؟ پاسخ را باید در عمق نگاه شیعی به مقولهی «انتقام» جستجو کرد؛ نگاهی که آن را نه یک عمل صرفاً انتقامجویانه، بلکه جریانی مستمر، پویا و همیشهجوشان میداند که با هر خون پاکی که در راه دین ریخته میشود، جان تازهای میگیرد و در نهایت، با ظهور منجی موعود(عج) به کمال نهایی میرسد.
۱٫ انتقام خون حسین(ع)؛ تحقق اهداف الهی، نه قصاص صرف
در منطق عاشورا، انتقام حقیقی هرگز به مجازات جسمانی چند قاتل تاریخی محدود نمیشود. کشتن عاملان کربلا، هرچند از منظر قصاص، عادلانه و لازم است که نهضت مختار با انتقام برخی از قاتلان امام، جاودانه تاریخ شدند، اما اگر همراه با تحول بنیادین نظام اجتماعی و سیاسی نباشد، نمیتواند پاسخگوی آن همه فداکاری و اسارت اهلبیت(ع) باشد. انتقام واقعی، زندهکردن همان آرمانهایی است که امام(ع) برای آنها قیام کرد؛ رهایی جامعه از ظلم، جهل، تفرقه و انحرافات اعتقادی و اخلاقی، و حاکمیت دین خدا در تمام شئون زندگی. تا زمانی که این اهداف محقق نشوند، خون حسین(ع) به ثمر ننشسته و انتقام کامل گرفته نشده است.
این حقیقت، در روایتی مشهور و عبرتانگیز به زیبایی تبیین شده است. وقتی پیامبر اکرم(ص) مصیبت عظیم کربلا را به حضرت زهرا(س) خبر دادند، دل مادرانه ایشان به لرزه افتاد. جبرئیل امین نازل شد و پیام تسلیبخش الهی را آورد که در برابر این مصیبت، نخستین و مهمترین پاداش، قرار گرفتن نسل امامت از ذریه حسین(ع) و ظهور منجی موعودی است که انتقام این خون پاک را میگیرد. انتقام نهایی، با آمدن امام زمان(عج) و برپایی حکومت عدل جهانی محقق میشود؛ حکومتی که با شعار «یا لثارات الحسین» قیام کرده و نظام بیعدالت ، ظلم پایه و استکبار را در هم میکوبد. این، همان انتقام بزرگ الهی است که فراتر از کشتن چند قاتل تاریخی، تمام نظام کفر و ظلم را از ریشه برمیکند .
۲٫ خون رهبر شهید؛ حلقهای از زنجیرۀ ثارالله
در عصر حاضر، خون رهبر شهید انقلاب، آیتالله العظمی خامنهای، که تا آخرین نفس در دفاع از اسلام ناب، عزت امت و استقلال کشور ایستاد و به شهادت رسید، در امتداد همان مسیر عاشورا قرار میگیرد . خون پاک او، نه تنها جدای از خون حسین(ع) نیست، بلکه به برکت آن، همان جوشش و بیداری عاشورایی را در دل امت اسلامی زنده میکند. انتقام این خون، به معنای تداوم راهی است که حسین(ع) آغاز کرد؛ راهی که هدفش، اقامه عدل، نفی سلطه کفار و برقراری حکومت الهی در زمین است.
انتقام خون رهبر شهید، هرگز به مجازات عاملان ترور محدود نیست هرچند که انتقام از ترامپ جنایتکار و مسببان همراه او بهعنوان یک خواست مشروع همچنان جاری است و باید تحقق یابد و در زوایای مذاکرهها و تعاملات گم نشود؛ لیکن این انتقام در چهار عرصه اساسی تعریف میشود:
نخست، بیداری امت اسلام که این خون، فتنه را رسوا و حق را از باطل جدا میسازد و خواب غفلت را از چشمان مسلمانان میزداید.
دوم، اتحاد صفوف مقاومت که انتقام حقیقی، در همدلی بیشتر جبهۀ حق و انسجام هرچهتمامتر نیروهای مبارز در برابر جبهه باطل است.
سوم، تداوم راه که همانگونه که خون حسین(ع) هرگز هدر نرفت و شاخصی برای ماندگاری اسلام ناب محمدی(ص) شد، خون رهبر شهید نیز راه او را استوارتر و پرنفوذتر خواهد ساخت.
و چهارم، افول استکبار که انتقام نهایی با اخراج کامل آمریکا از منطقه، نابودی اسرائیل و برقراری عزت پایدار اسلامی رقم خواهد خورد. این، همان «انتقام تمدنی» است که با «ایمان»، «بصیرت» و «استقامت» محقق میشود.
۳. از عزاداری تا حضور در میدان
مجالس حسینی و اشک بر مصائب اهلبیت(ع)، کارکردی فراتر از سوگواری دارد. این مجالس، فطرت انسان را که در طول سال بر اثر غفلتها و گناهان از اعتدال خارج شده است، تنظیم میکند. اشک، حساسیت به بدیها را افزایش میدهد و شوق به خوبیها را زنده میگرداند؛ انسان را از سکون و روزمرگی خارج میکند و برای قیام در برابر ظلم آماده میسازد. هرچه این جوشش خونخواهی حسینی در جامعه اسلامی بیشتر و عمیقتر شود، زمینه ظهور منجی موعود(عج) نزدیکتر میگردد. امکانات اصلی این انتقام عظیم، همان «ایمان زنده»، «ارادۀ شکستناپذیر»، «اتحاد کلمه» و «انتظار فعال» در جامعۀ مؤمنانه است؛ بیشک حضور در میدان و خیابان از سوی مردم مبعوث همین کارکرد را ایفا میکند.
و سخن پایانی
انتقام خون حسین(ع) و رهروان راستین او، هرگز به یک رویداد تاریخی محدود فروکاسته نمیشود. آنچه در مکتب عاشورا دنبال میشود، برچیدن ریشههای کفر، ظلم و استکبار از جهان و استقرار حکومت عدل جهانی امام زمان(عج) است. این انتقام، همواره با مقاومت مستمر امت اسلامی در طول تاریخ آغاز شده و با ظهور منجی موعود(ع) به کمال نهایی خواهد رسید. مسلمانان منتظر با تمسک به سیرۀ حسینی، اشک بر مصائب اهلبیت(ع) و اطاعت از ولایت، خود را برای آن روز بزرگ آماده میسازند. این است معنای واقعی «یالثارات الحسین» و امتداد آن در «یالثارات الخامنهای»؛ فریادی که نه فقط برای گذشته که برای ساختن آیندهای عاری از ظلم و سرشار از عدالت، در گوش تاریخ طنینانداز شده است.